अपेक्षांचे ओझे

लहानपणी हातात छडी घेताच अरे मोठेपणी हिला टीचर व्हायचे आहे का हा प्रश्न

कधी गम्मत म्हणून कोणते चित्र काढायला घेतले की चित्रकारीतेच्या व्यवसायाला काही किंमत नसते असे म्हटले जाई

कधी लेखणी धरली बोटांत तर लेखिका व्हायचे आहे का विचारून कुत्सित हसले जाई

त्या लहानग्या जीवाला लहानपणीच कोंडले जाण्याचा प्रयत्न केला जाई

आई वडिलांचा मात्र हट्ट तुला जे आवडेल तेच कर आणि तेच बन

पण जशा सगळ्यांच्या अपेक्षा आहेत माझ्याकडून तसे ह्यांनाही काही वाटत असेल ना आपल्याविषयी

आपण त्यांच्या अपेक्षांना पूर्ण करू शकू ना

ह्या विचारांनी जीव बेजार व्हायचा

बाहेर जावे तर गुणी बाळ बनून राहावे ही लोकांची अपेक्षा

जोरात ओरडून बोलावे तर किती हा गोंगाट आहे म्हटले जाई

अन् न बोलावे तर मुग गिळून गप्प बसली आहे म्हणून हिणवले जाई

 कुठे जास्त हसले तर तुमची मुलगी फारच आगावू आहे 

तर कुठे शांत राहिल्यास तुमची मुलगी अजिबात ऍक्टीव्ह नाही असे शब्द ऐकावे लागत

कोणाची मी शांत रहावी ही अपेक्षा तर कोणाची मी चंचल असावी ही अपेक्षा

शाळेत हुशारच असावे ही पालकांची आणि शिक्षकांची अपेक्षा

तर इतर गोष्टीही यायला हव्यात नुसता अभ्यासुपणा काय कामाचा ही लोकांची अपेक्षा

मुलगी ही गोरीच दिसायला हवी काळी नसावी ही लोकांची अपेक्षा

तर गोऱ्या तोंडाला काय सोने लागलेले आहे तू आहेस त्यापेक्षा अधिक चांगली वाग ही घरच्यांची अपेक्षा

शिकून सवरून चांगल्या कामाला लाग आणि नवऱ्या सोबत घरखर्चाला हातभार लाव ही कुटुंबीयांची अपेक्षा 

तर मुलीने शिकून काय होणार आहे कितीही शिक्षण होऊ देत मुलीला काही मूल आणि चूल थोडी ना सुटणार आहे अशी लोकांची अपेक्षा

असे हे जीवन एक अपेक्षांचे ओझे आहे 

आपल्या स्वतःच्या हक्काच्या आयुष्यात आपण दुसऱ्यांच्या अपेक्षांचे ओझे वाहत असतो

कोणाला काय वाटेल कोण काय म्हणेल हा विचार करून आपले बोलणे, चालणे, वागणे ठरवत असतो

पण या धावत्या आयुष्यात कोणी थोडे थांबून मला काय करावेसे वाटते हे विचारले आहे का

पण मी स्वतः तरी कधी थांबून हा विचार केला आहे का की मला स्वतः कडून काय अपेक्षा आहेत

एकदा हे अपेक्षांचे ओझे पाठीवरून उतरवून कधी स्वतःच्या अंतर्मनात डोकावून स्वतःच्या स्वतःकडून अपेक्षा काय आहेत याचा विचार करताच लोकांच्या अपेक्षांचे हे ओझे किती शुल्लक आहे ह्याची जाणीव होते

आपल्यातल्या कमी घटी आपले गुण अवगुण आपली ताकद ही आपल्यालाच ठावूक असते त्यामुळे आपण स्वतःकडून काय अपेक्षा करतो हे जाणून घेतल्यावर हे अपेक्षांचे नकोसे ओझे सहज उतरवता येते.

अपेक्षा करावी म्हटली की संपूर्ण आयुष्यही पुरत नाही आणि न करावी म्हटली की तिच्या अस्तित्वाची जाणीव देखील  होत नाही...

कातरवेळ

संध्याकाळच्या त्या कातरवेळी जेव्हा सर्व जग निरस वाटू लागते, अशावेळी मनातील पुस्तकाची पाने आपोआप चाळली जातात

कटू आठवणींचे काही अनुभव मनातील जखमांची खपली पुन्हा ओरबाडतात 

अपमानाचे ते ओरखडे पुन्हा एकदा चरचरू लागतात

घायाळ झालेल्या हृदयातून पुन्हा एकदा भळाभळा रक्त वाहू लागते

मनाला टोचलेले काटे पुन्हा एकदा सलू लागतात

स्वप्नांची झालेली राखरांगोळी डोळ्यापुढे नाचू लागते

अत्यंत कठोरपणाने धडा शिकवून गेलेल्या व्यक्ती आठवू लागतात

आयुष्यात केलेला सर्व प्रकारचा मूर्खपणा आठवू लागतो

व्यथित झालेले मन ओक्साबोक्शी रडून दुःखाला वाट देऊ पाहते

या सर्वांमध्ये अडकून पडलेला माझा बिचारा जीव गुदमरू लागतो 

अपमानाच्या वेळी ओठा पर्यंत आलेले शब्द जसे मागे घेतल्याचे मला आठवतात

अगदी तसेच मी डोळ्या पर्यंत आलेले अश्रू आवरू लागते

स्वतःच्या चुकांबद्दल का रडू नये ते आठवू लागते

चुकतो तो माणूस, पण चुकांमधून शिकतो तोच खरा विजयी 

पडलेल्या वर हसणारे पुष्कळ असतात परंतु हात देणारे फार कमी

घाय देणारे फार असतात पण मलम लावणारे फार कमी

वाट लावणारे खूप भेटतात पण वाट दाखवणारे क्वचितच

रडणे हा माणसाचा स्वभाव आहे पण रडू आवरून दुसऱ्यांना मदतीचा हात देणे ही माणुसकी आहे

स्वतःच्या डोळ्यांतील अश्रू लपवत दुसऱ्यांना हसवणे ही कला आहे

समोरच्या व्यक्तीच्या ठिकाणी स्वतःला उभे करून त्याच्या दृष्टीने जगाला पाहणे जास्त लोकांना जमत नाही

स्वतःच्या चुका कोणाला दिसतात, परंतु आत्मपरीक्षण करून स्वतःला अधिक चांगले बनवणारे अगदी थोडे असतात 

मनाला हुरहूर लावणारी ती कातरवेळ सरण्याची मी वाट पाहते 

रात्र होताच झालेला तो अपमान, सहन केलेला तो अन्याय, भेटलेल्या त्या जखमा, मनाला टोचलेले ते काटे, झालेल्या त्या चुका हे सर्व निशेच्या त्या अंधकारात मिटवून एका नव्या पहाटेची वाट बघत मी झोपेच्या कुशीत शिरते....

तो माझ्या आठवणींतला पाऊस

तो माझ्या आठवणींतला पाऊस... 

तो आठवणींतला पाऊस माझ्या लहानपणी पडणारा 

सगळीकडे हिरवेगार करून ठेवणारा 

तो आठवणींतला पाऊस खूप खूप बरसणारा

पावसाचे थेंब अंगावर घेत उड्या मारू देणारा

तो आठवणींतला पाऊस अचानक पडणारा

मुसळधार बरसून सगळीकडे पाणी साचवणारा 

तो आठवणींतला पाऊस रिपरिप पडणारा 

मला बाहेर खेळायला जाऊ न देणारा

तो आठवणींतला पाऊस धो धो कोसळणारा 

स्वतःसोबत माझ्या कागदी होड्यांना दूर घेऊन जाणारा

तो आठवणींतला पाऊस सोबत विजांना घेऊन येणारा

कडकडाट होताच आईच्या कुशीत शिरण्याचे भाग्य देणारा 

तो आठवणींतला पाऊस मधूनच कधीतरी पडणारा

जाताना छत्री न नेलेल्या आम्हा सर्वांना भिजवणारा

तो आठवणींतला पाऊस रिमझिम बरसणारा

तनाला भिजवून मनाला बेधुंद करणारा

तो आठवणींतला पाऊस समंजस झाल्यावर पडणारा

आता पावसात भिजू शकत नाही याची जाणीव करून देणारा

तो आठवणींतला पाऊस आठवणीत गुंतवून ठेवणारा

गतकालच्या आठवणी डोळ्यापुढे उभा करणारा

तो माझ्या आठवणींतला पाऊस, प्रत्येक वर्षी 

माझ्या जुन्या आठवणी आठवून देणारा

तो आठवणींतला पाऊस परत परत पडणारा

प्रत्येकवेळी पडताना ओठावर आठवणींचे हसू ठेवून जाणारा...

मैत्री तुझी माझी

मी ओठ तू हसू कधी नकोस तू माझ्याशी रुसू

आपल्या मैत्रीचा मोठेपणा काय करावा

चित्रकाराने जणू सकाळचा देखावा रेखाटावा 

कुंचल्यांनी अलगद रंग पाण्यात मिसळावे

 अन ते हळुवारपणे कागदावर उमटावे

दोन बोटांनी त्या चित्राला अर्थ द्यावा 

तसाच आपल्या दोघिंचा याराना टिकावा

तू फुल मी सुगंध, मी नभ अन् तू त्यातला चंद्र,

तुझ्या मैत्रीचीच मला आस तुझ्या मैत्रीचा मला ध्यास.

मैत्री तुझी माझी - अलगद जमिनीवर उतरणाऱ्या पक्ष्यांच्या थव्यासारखी

सुखदुःखात सोबत देऊन एकत्र उडण्याचे बळ देणारी.

तुझ्या मैत्रीतच मला आनंद

तुझ्या मैत्रीपुढे माझ्यासाठी फिके पडले सर्व छंद.

तू पहाट मी अरुण, तुला पाहताच मन जाते भरून

मैत्री तुझी माझी जशी कप आणि त्यावरची बशी

बोटांनी अलगद ठेवावे त्या कपाला बशीवर आणि बशीनेही कुशीत घ्यावे हळुवार त्या कपाला

जोडी कधी तुटत नाही यांची 

नेहमी एका सोबत साथ हवी असते दुसऱ्याला

तुझी मैत्री माझ्यासाठी पहाटेची वेळ

प्रत्येक पानावर पडेलले कोवळे उन 

आणि अलगद झाडावर स्वतःला लपेटणारी वेल

मैत्री तुझी माझी - जशा पानांवर पडलेल्या दवबिंदूंच्या राशी

मैत्री तुझी माझी -  जशी दिव्यात पेटत राहणारी अखंड ज्योती 

कधी वाटलेच हताश तुला तरीही एकटीच नको बसू  नेहमी सोबत नसलो एकमेकींच्या तरी मनात सदैव असू

पानांवरील दवबिंदूसारखे जीवन जरी क्षणभंगुर असले

तरीही आहे ते मैत्रीच्या ह्या मोत्यांनी सजलेले.

स्वप्ने पहावीत की नाही?

                 हे तर माझे लहानपणापासून चे स्वप्न होते आज पूर्ण झाले असे कित्येकांना बोलतांना तुम्ही पाहिले असेलच. स्वप्न. अडीच अक्षरांचा हा शब्द प्रत्येकाच्या हृदयात आपली हक्काची जागा घेऊन आहे..मग तो व्यक्ती लहान असो व मोठा श्रीमंत असो वा गरीब स्वप्ने पाहण्यापासून कोणी कोणाला थांबवू शकत नाही. स्वप्नांना कोणती जात नसते स्वप्नांना कोणतेही बंधन नसते. स्वप्नांना कोणतीही मर्यादा नसते. सर्व भावविश्वा च्या पलीकडे असते ते स्वप्न.अमर्यादित असते ते स्वप्न. रात्री झोपू देत नाही ते स्वप्न. दिवसा चैन पडू देत नाही ते स्वप्न.असे हे स्वप्न पहावे की पाहू नये? स्वप्नांशिवाय आयुष्याला मजा नाही. माणसाने जे आपल्या जवळ आहे त्यात समाधानी राहावे हे जितके खरे आहे तितकेच प्रत्येकाने स्वतःच्या हक्काचे एक तरी स्वप्न उराशी बाळगावे हे ही सत्य आहे. खरे पाहता स्वप्न हे आपल्या जीवनाला एक नवीन उमेद देतात. निरस आणि कंटाळवाण्या जीवनात एक संजीवन ओततात. स्वप्ने जरूर पहावीत. ती पूर्ण करण्यासाठी लागेल तितकी मेहनत करावी. आणि हो स्वप्न पूर्ण झाल्यावर जो आनंद होतो ना तो प्रत्येकाने आयुष्यात एकदा तरी अनुभवायला हवाच. स्वप्न मोठे पहावे की लहान? तर याविषयी मी म्हणेन की स्वप्न हे प्रत्येकाचे वैयक्तिक विश्व असते त्यामुळे प्रत्येकाच्या स्वप्नांना प्रत्येकाच्या दृष्टीने वेगवेगळे महत्त्व असते. कधी कधी लहान लहान स्वप्न पूर्ण करत करत माणूस मोठी मोठी स्वप्ने पाहू लागतो आणि ती प्रत्यक्षात देखील पूर्ण करतो.कधी कधी स्वप्न इतके मोठे असते की ते पूर्ण करण्यासाठी संपूर्ण आयुष्य खर्ची घालावे लागते. पण स्वप्न पूर्ण झाल्यावर जे आत्म समाधान मिळते ते फार दुर्मिळ असते. पण जर स्वप्न पूर्ण झाले नाही तर... ह्या तर चे उत्तर तसे पाहता फार सोपे आहे. जो पर्यंत स्वप्न पूर्ण होत नाही तोपर्यंत झटून मेहनत करावी. काही स्वप्न साकार होण्यासाठी फार वेळ घेतात. पण याचा अर्थ असा नाही की माणसाने स्वप्ने पूर्ण होत नाहीत म्हणून हार मानवी असा कोणताही नियम नाही की माणसाने एकच स्वप्न पहावे आणि ते पूर्ण करावे. एक स्वप्नपूर्ती करता करता दुसरे लहान मोठे स्वप्न पूर्ण करत करत पुढे वाटचाल करावी. कारण जसे स्वप्न पाहण्यासाठी वय नसते तसेच ते पूर्ण करण्यासाठी ही नसते. तर मग नवनवीन स्वप्ने पाहण्यासाठी आणि ती स्वप्ने पूर्ण करण्यासाठी माझ्याकडून आपणा सर्वांना खूप खूप शुभेच्छा!!!

मी जीवनाच्या मार्गात धावू लागली...

मी जीवनाच्या मार्गात धावू लागली...

रस्त्यातील काटे न पाहता उन्हाची तमा न बाळगता 

मी मार्ग कापत राहिली.

मी जीवनाच्या मार्गात धावू लागली...

कधी कोणाच्या रुपात शितल सावली लाभली 

तर कधी कोणी रस्त्यात स्वार्थी पणाचे काटे पसरवले

कधी कोणी मागून अविश्वासाचा धक्का देण्याचा प्रयत्न केला 

तर कधी कोणी यशस्वी न व्हावे म्हणून पाय खेचावयास पाहिले

तरी मी न थांबता धावत राहिली

मी जीवनाच्या मार्गात धावू लागली...

कधी कटू अनुभवांनी डोळ्यांत पाणी दिले

तर कधी कोणाच्या मायेने हृदयात घर केले

कधी अंतःकरणातील आनंदाचा खिसा कोणासाठी रिकामा केला

तर कधी कोणाचे हसू मोल देऊन विकत घेतले

मार्गात आलेल्या सर्व अडचणी सोडवत गेली

मी जीवनाच्या मार्गात धावू लागली...

 

सुखदुःखाच्या कित्येक घटना मी अनुभवू लागली

दुःख वाट्याला येऊनही मी सुखाचा शोध करत राहिली

मार्गाचे निराळेपण मला जाणवू लागले

तरी थांबायचे नाही हा निश्चय मनाशी करू लागली

अनुभवाची शिदोरी बांधून मी उंच सखल रस्ता तुडवत राहिली 

मी जीवनाच्या मार्गात धावू लागली....

रक्तबंबाळ पायांना रस्त्यावरील धोंड्याची ठेच लागून देखील 

थोडे थांबून त्या धोंड्यांना दूर सारू लागली

मागून येणारा धडपडू नये याची काळजी घेऊ लागली

अनुभवाने शहाणी होऊ लागली 

आता ध्येय दूर नाही आणि मी तेथे पोहोचल्या शिवाय थांबणार नाही

याच विचाराने धावताना जोम धरू लागली

मी जीवनाच्या मार्गात धावू लागली....

असे म्हणतात ध्येय समोर असले की मार्ग खडतर असला तरी असाध्य मुळीच नसतो

पण असाध्य नसला तरी तो सोपा अजिबात नसतो

संपवलेला कठीण मार्ग मी मागे सोडून पुढेच पाहू लागली

ध्येयाला समोर पाहून मी स्वतःशीच हसू लागली

धाव माझी संपत आली तरी जगण्याची जिद्द संपली नाही म्हणूनच न थांबता न थकता

मी जीवनाच्या मार्गात धावू लागली....

शिक्षक दिनाच्या हार्दिक शुभेच्छा!

                   गगनात भिरकावलेला चेंडू किती वर पर्यंत जातो हे पाहण्यासाठी सर्वांचे डोळे त्याकडे लागलेले असतात परंतु चेंडूला पाहणारे लोक हे विसरतात की चेंडू स्वतःच्या सामर्थ्यामुळे पुढे जात नसतो तर त्यामागे कोणीतरी पुष्कळ जोर लावलेला असतो आणि त्यामुळेच तो चेंडू आकाशात वर पर्यंत जाण्याची क्षमता ठेवतो. तसे पहावयास गेले तर एक ठोकळा इतक्या वर पर्यंत जाऊ शकणार नाही वर जाण्यासाठी तो गोलाकार चेंडूच असावा लागतो. परंतु जी उंची तो चेंडू गाठतो त्यासाठी त्या चेंडू सोबतच त्याला भिरकवणाऱ्या व्यक्तीचाही तेवढाच महत्त्वाचा वाटा असतो. त्याच प्रमाणे कोणीही आयुष्यात किती पुढे जाईल हे त्याला पाठिंबा देणाऱ्या व्यक्ती वर अवलंबून असते.
            प्रत्येकाच्या जीवनातील ती व्यक्ती म्हणजे आपले गुरु किंवा शिक्षक. आपल्याला घडवणारे, समजावणारे, हिम्मत आणि बळ देऊन पुढे जाण्यास प्रोत्साहन देणारे सर्वजण आपल्यासाठी शिक्षकच आहेत. व्यक्ती आपल्या पैशाने किंवा सत्तेने मोठा होत नसतो तर तो आपल्या गुणांनी मोठा होतो. जोर लावून धक्का देणाऱ्याने आपले काम केल्यानंतर चेंडू चे काम आपल्यासाठी लावलेली उर्जा स्वतःमध्ये केंद्रित करून पुढे पुढे जात राहण्याचे आहे. लहानपणीच जर कोणी  आयुष्यात ध्येय गाठण्याविषयी काही समजावले नसते तर कदाचित आपल्यातील पुष्कळ जण आज जीवनातल्या ज्या मुक्कामावर आहोत तेथे कदाचित नसलो असतो. आपला उत्कर्ष झाल्यानंतर आता आपल्या प्रत्येकाला कोणाच्या न कोणाच्या जीवनातील ती चेंडू भिरकावणारी व्यक्ती बनणे आहे. कोणाला तरी ती उर्जा देऊन पुढे जाण्यासाठी मदत करणे आहे. आजच्या ह्या शिक्षक दिनाच्या दिवशी प्रत्येक जण निश्चय करूया की निदान एका तरी व्यक्तीला त्याच्या जीवनातील ध्येय गाठण्यासाठी प्रोत्साहन व मानसिक बळ देऊ. या शिक्षक दिनी आपल्या प्रत्येकाच्या जीवनातल्या अशा सर्व मौल्यवान व्यक्तींना शिक्षक दिनाच्या हार्दिक शुभेच्छा!!!!